Η Τέχνη του να μην ελέγχεις τα πάντα

Η ψευδαίσθηση της απόλυτης ασφάλειας

Ο έλεγχος είναι μια ανθρώπινη ανάγκη που γεννιέται μέσα από την αναζήτηση ασφάλειας.

Όμως, όσο περισσότερο προσπαθούμε να ελέγξουμε τα πάντα, τις συνθήκες, τους ανθρώπους, τις σχέσεις, ακόμα και τον εαυτό μας, τόσο περισσότερο βαθαίνει το άγχος. Δεν είναι επειδή κάνουμε κάτι λάθος. Είναι επειδή ζητάμε από τον εαυτό μας κάτι αδύνατο, μια ζωή χωρίς αβεβαιότητα.

Η προσπάθεια υπερελέγχου μοιάζει με το να προσπαθείς να κρατήσεις το νερό σφιχτά μέσα στη χούφτα σου.
Όσο πιο δυνατά πιέζεις, τόσο πιο γρήγορα γλιστρά.

Γιατί ελέγχουμε;

Ο υπερβολικός έλεγχος δεν είναι απλώς ένα χαρακτηριστικό.
Για πολλούς ανθρώπους λειτουργεί σαν ένας τρόπος να νιώσουν ασφάλεια και προβλεψιμότητα στη ζωή τους. Οι λόγοι πίσω από αυτή την ανάγκη διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Μερικές φορές συνδέεται με εμπειρίες που μας έμαθαν να είμαστε πιο προσεκτικοί.
Άλλες φορές με περιόδους όπου έπρεπε να διαχειριστούμε πολλά ταυτόχρονα.
Και άλλες, απλώς με μια προσωπική ευαισθησία στη λεπτομέρεια και τη δομή.

Σε κάθε περίπτωση, ο νους μας μαθαίνει να βρίσκεται σε μεγαλύτερη εγρήγορση.
Όχι απαραίτητα από τελειομανία, αλλά από μια βαθύτερη ανάγκη να νιώθουμε ότι “έχω χώρο να σταθώ”.

Ο Στωικισμός και η σύγχρονη ψυχολογία συναντιούνται.
Πολύ πριν τη σύγχρονη νευροεπιστήμη, οι Στωικοί δίδαξαν κάτι βαθιά ψυχοθεραπευτικό:

Υπάρχουν πράγματα που είναι υπό τον έλεγχό μας και πράγματα που δεν είναι.
Η ηρεμία γεννιέται όταν μάθουμε να ξεχωρίζουμε τα δύο. Σήμερα αυτό το συναντάμε και στις ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις. Η σοφία είναι η ίδια, να καλλιεργήσουμε την ικανότητα να σταθούμε παρόντες σε αυτό που δεν μπορούμε να ελέγξουμε.

Δεν ελέγχουμε επειδή είμαστε αυστηροί.
Ελέγχουμε επειδή κάποτε χρειαζόταν να επιβιώσουμε.

Και αυτό αλλάζει την ματιά προς τον εαυτό μας.
Δεν χρειάζεται σκληρότητα, χρειάζεται τρυφερότητα.

Πώς μοιάζει η απελευθέρωση από τον υπερέλεγχο;
Δεν σημαίνει “τα αφήνω όλα” ή “δεν με νοιάζει”.

Σημαίνει:

• χαλαρώνω το σώμα όταν δεν ξέρω την απάντηση
• αναπνέω αντί να αντιστέκομαι
• παρατηρώ χωρίς να παρεμβαίνω
• επιτρέπω στον εαυτό μου να μην έχει πάντα λύσεις
• κάνω χώρο για την αβεβαιότητα

Η πραγματική ελευθερία δεν είναι να ελέγχω τα πάντα.
Είναι να ξέρω ότι μπορώ να σταθώ μέσα σε αυτό που δεν ελέγχεται.

Μικρές πρακτικές για καθημερινά βήματα

1. Άσκηση αποσυμπίεσης του σώματος
Πάρε 10 δευτερόλεπτα:
Χαλάρωσε σαγόνι, ώμους, αναπνοή.
Το σώμα είναι ο πρώτος χώρος όπου εγκαθίσταται ο έλεγχος.

2. Η άσκηση “Αυτό μπορώ, αυτό δεν μπορώ να ελέγξω”
Σε ένα χαρτί χωρίζεις μια σελίδα στη μέση.
Αριστερά γράφεις: τι είναι στο δικό μου έλεγχο.
Δεξιά: τι όχι.
Η διάκριση φέρνει γαλήνη.

3. Η πρακτική της επιτρεπτικότητας
Ρώτα τον εαυτό σου: Μπορώ να αφήσω αυτό το 1% σήμερα να είναι όπως είναι;

Το παράδοξο της ελευθερίας

Όσο λιγότερο προσπαθούμε να ελέγξουμε το εξωτερικό,
τόσο περισσότερο έλεγχο αποκτούμε στο εσωτερικό μας.

Η απελευθέρωση δεν έρχεται από την προσπάθεια.
Έρχεται από την αποδοχή.