Η αιώνια επιστροφή του Νίτσε: Τι επαναλαμβάνεται στη ζωή μας;

Αν κάποιος σου έλεγε ότι θα χρειαστεί να ζήσεις ξανά αυτή ακριβώς τη ζωή, με τις ίδιες επιλογές, τις ίδιες απώλειες και τις ίδιες χαρές, τι θα ένιωθες;

Αυτό είναι το ερώτημα που βρίσκεται στην καρδιά της αιώνιας επιστροφής του Νίτσε.

Στη Χαρούμενη Επιστήμη, ο Νίτσε μάς ζητά να φανταστούμε ότι η ζωή μας θα επαναλαμβάνεται ακριβώς όπως είναι. Η ιδέα αυτή δεν χρειάζεται να διαβαστεί κυριολεκτικά. Λειτουργεί περισσότερο σαν ένας καθρέφτης:

Ζω με τρόπο που με εκφράζει ή επαναλαμβάνω επιλογές που με απομακρύνουν από τον εαυτό μου;

Από ψυχοθεραπευτική σκοπιά, η ζωή πράγματι συχνά επαναλαμβάνεται.

Μπορεί να επιλέγουμε ξανά ανθρώπους που δεν είναι συναισθηματικά διαθέσιμοι.
Να δυσκολευόμαστε να θέσουμε όρια.
Να παραμερίζουμε τις ανάγκες μας για να μη χάσουμε μια σχέση.
Να προσπαθούμε συνεχώς να αποδείξουμε την αξία μας.

«Οι επαναλήψεις αυτές δεν σημαίνουν ότι θα μας ακολουθούν για πάντα. Συχνά αποτελούν παλιούς τρόπους προστασίας, που κάποτε μας ήταν απαραίτητοι.»
 
 Ένας άνθρωπος που έμαθε ότι η αγάπη εξαρτάται από τη συμμόρφωση μπορεί να φοβάται να πει «όχι». Κάποιος που βίωσε αστάθεια μπορεί να προσπαθεί να ελέγξει τα πάντα.

Η ψυχοθεραπεία μάς βοηθά να αναγνωρίσουμε τι επαναλαμβάνεται και τι προσπαθεί να προστατεύσει αυτό το μοτίβο.

Η αλλαγή δεν σημαίνει ότι το παλιό δεν θα επιστρέψει ποτέ. Σημαίνει ότι, όταν επιστρέψει, μπορούμε να το συναντήσουμε διαφορετικά.

Η αιώνια επιστροφή συνδέεται στενά με το amor fati, την «αγάπη προς το πεπρωμένο». Για τον Νίτσε, δεν αρκεί απλώς να υπομένουμε τη ζωή ή να συμβιβαζόμαστε με όσα δεν μπορούμε να αλλάξουμε.

Το amor fati περιγράφει μια βαθύτερη κατάφαση: τη δυνατότητα να αποδεχτούμε τη ζωή ως σύνολο, χωρίς να ευχόμαστε διαρκώς να είχαμε μια διαφορετική ιστορία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να θεωρήσουμε καλό ό,τι μας πλήγωσε, ούτε ότι όλα συμβαίνουν για κάποιον λόγο.

Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε πως το παρελθόν αποτελεί μέρος της διαδρομής μας, χωρίς να του επιτρέπουμε να καθορίζει ολόκληρο το μέλλον μας.

Από ψυχοθεραπευτική σκοπιά, η μετακίνηση είναι από το:

«Η ζωή μου θα μπορούσε να αρχίσει μόνο αν αυτό δεν είχε συμβεί»

προς το:

«Αυτό συνέβη. Πώς μπορώ τώρα να ζήσω με τρόπο που με εκφράζει περισσότερο;»

Ίσως, τελικά, η αιώνια επιστροφή να μη μας ρωτά μόνο:

«Θα ήθελες να ξαναζήσεις τη ζωή σου;»

Ίσως μας ρωτά:

«Τι χρειάζεται να αλλάξει σήμερα, ώστε να ζεις με τρόπο που σε εκφράζει περισσότερο;»

Η ψυχοθεραπεία δεν μπορεί να αλλάξει το παρελθόν. Μπορεί όμως να μας βοηθήσει να δημιουργήσουμε μια διαφορετική σχέση μαζί του και μια ζωή περισσότερο αληθινή και περισσότερο δική μας.